ÜÇ PAŞALAR İKTİDARI-1 (1913-1918)

Devletin bazı dönemleri vardır şahsiyetler o döneme isim verir.. 630 yıl 7 kıtaya hükmetmiş bir devletin de böyle zamanları olmuştur. Bunlara en güzel örnek Sokullu Mehmet Paşa olarak bildiğimiz dönemdir. 3 padişah dönemine bir vezir-i azamın isminin verilmesi tesadüfi değildir,o döneme damgasını vurmuş kıymetli bir devlet adamı hüviyetini kazanmıştır.
Osmanlı Devleti’nin bir dönemi vardır ki 5 yıl sürmüş ama devletin en fırtınalı 5 yılı bu dönem olmuştur. ‘Üç Paşalar İktidarı’  ismi ise bu dönem Osmanlı Devleti’nin kudretli 3 devlet adamının o döneme damgasını vurduğundan ileri gelmiştir.
-Talat Paşa..
-Enver Paşa..
-Cemal Paşa..
Bu paşaların hayatlarını yazabilmek adına mecmualar lazım gelir.
Hayatlarına devlet kademesinin hemen hemen her safhasını sığdırmış, neredeyse devlet adına hayati tüm kararları alabilmiş devlet adamları..
Bir kaç yazı öncesinde ‘Bir Garip Hikaye-Enver Paşa’adıyla yazdığımız yazı da Enver Paşa hakkında detaylı bilgi vermiştik..
Bu yazımızda Cemal Paşayı detaylı inceleyeceğiz.. Ve neden üç paşalar iktidarı denildiğinin üzerinde duracağız..
Telaş edilmesin.. Talat Paşa ile ilgili detaylı bir yazı hazırlığı içerisindeyim..
Az biraz zaman..
Öncelikle şuradan başlayalım:
3 paşanın ortak özelliği hepsinin de İttihat ve Terakki kökenli oluşudur..
Talat Paşa Dahiliye Nazırı,Enver Paşa Harbiye Nazırı,Cemal Paşa ise Bahriye Nazırlığını aynı anda yapmış,aynı kabinede yer alarak devlet adına mühim kararlara imza atmışlardır.
Bir diğer ortak özelliklerden biri de Dünya savaşının kaybedilişinden sonra aynı Alman denizaltı ile ülkeyi terk etmek zorunda kalmaları oldu..
İşte bu noktadan sonra 3 paşanın yolları pek nadir kesişti..
CEMAL PAŞA..1872-1922
Cemal Paşa 1898 yılında 3.Ordu kurmay başkanı oldu ve Selanik’te bulunduğu sırada İttihat ve Terakki’ye katıldı. İttihat ve Terakki’nin tüm Rumeli’de ki teşkilatlanmasını sağladı..
1907’de 3.Orduya atanarak burada Kol ağası Mustafa Kemal ile tanıştı ve teşkilatlanma noktasında birlikte çalışmalarda bulundular..
1909 yılında Çukurova’da Ermeni isyanını şiddetle bastırdı ve Adana valisi oldu..
1911’de Arap aşiretlerinin çıkarmış olduğu isyanlarının tamamını bastırdı ve burada Bağdat Valiliği yaptı..İttihat ve Terakki’nin baskılarından sonra istifa eden M.Said Paşa hükümeti istifa edince İstanbul’a geri döndü..
1913 yılında Tuğgeneral oldu,11 Mart 1914 yılında Talat Paşa hükümetinde Bahriye Nazırı oldu;Fransız yanlısı olmasıyla bilinen Cemal Paşa Talat ve Enver Paşa’nın telkinleriyle Almanya-Osmanlı müttefikliğine onay verdi.
Osmanlı Devleti’nin 1.Dünya Harbi kabusundan sonra bu kabusa sebep olan İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin önde gelen isimleri (ki bu 3 paşa da içlerinde) ülkeyi terk etmek zorunda kaldı.
Cemal Paşa ise 1919 yılında İngilizler ile mücadele içinde bulunan Afgan ordusunun modernizasyonunda büyük rol oynadı.
Bolşevik İhtilali patlak verince Enver Paşa’nın yanına Tiflis’e geçti. Ağırlaşan Bolşevik zulmü sebebiyle orada yaşayan Türklerin teşkilatlanması ve Turancılık faaliyetleri organize etti.
Bu sırada Anadolu Milli Mücadele Reis’i Mustafa Kemal ile iletişime geçerek Anadolu’ya gelmek istediğini söyledi;Mustafa Kemal bu duruma onay verdi.
Hazırlıkların son aşamasında Ankara Hükümeti Tiflis Büyükelçisi Ahmet Muhtar Bey ile bir akşam yemeği yedikten sonra  son bir toplantı yaptı.
21 Temmuz 1922’de, Türkiye’ye dönme hazırlıkları içindeyken Tiflis’te Karakin Lalayan ve Sergo Vartanyan adlı iki Ermeni komitacı tarafından öldürüldü.Bu suikastın, Stalin’in emriyle, o sırada Gürcistan Çeka’sının başında olan Beria tarafından tertiplendiğine dair iddialar vardır. Cenazesi Doğu Cephesi Komutanı Kazım KARABEKİR tarafından Erzurum’a getirilerek Karskapı Şehitliği’ne defnedildi.